https://www.misagh110.ir/ پژوهش های میثاق با انقلاب «معارف فقهی و تمدنی انقلاب اسلامی» fa daily 1 Thu, 22 Aug 2024 00:00:00 +0330 Thu, 22 Aug 2024 00:00:00 +0330 https://www.misagh110.ir/article_234389.html امنیت روانی یکی از اساسی‌ترین ارکان یک جامعه سالم و پیش‌شرط تحقق توسعه پایدار است. رهبر معظم انقلاب اسلامی، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای (حفظه‌الله)، بارها در بیانات خود به این موضوع پرداخته و بر اهمیت آن تأکید کرده‌اند. ایشان امنیت روانی را به معنای آرامش، اعتماد و امید به آینده تعریف می‌کنند و نقش آن را در ثبات اجتماعی و سیاسی کشور حیاتی می‌دانند. از نگاه رهبر انقلاب، عوامل متعددی مانند شایعه‌پراکنی، فساد، بی‌عدالتی و مشکلات اقتصادی می‌توانند امنیت روانی جامعه را تهدید کنند. در مقابل، راهکارهایی همچون تقویت ایمان و معنویت، مبارزه با فساد، ترویج امید و نظارت بر فضای مجازی برای تأمین امنیت روانی پیشنهاد می‌شود. این مقاله، با استناد به بیانات رهبر معظم انقلاب، به بررسی ابعاد مختلف امنیت روانی و راهکارهای عملی برای تقویت آن می‌پردازد. نتیجه‌گیری نشان می‌دهد که تحقق امنیت روانی نیازمند همکاری دستگاه‌های مختلف، مسئولیت‌پذیری نخبگان و تقویت بنیان‌های اخلاقی و اجتماعی در جامعه اسلامی است. https://www.misagh110.ir/article_234400.html بعد از رحلت پیامبر (ص) نخستین حکومتی که بر پایه‌ی دستورات اسلامی و بر مبنای عدل‌وداد شکل گرفت، حکومت امیرالمؤمنین علی (ع) بود. این حکومت، نماد حکومتی اسلامی بود که تنها به دست توانمند امیرالمؤمنین (ع) توانست پایه‌ریزی شود و الگویی باشد برای کسانی که می‌خواهند با بهره‌گیری از سیره‌ی علی (ع) حکومتی سراسر عدل را به مرحله‌ی ظهور برسانند. در این میان انقلاب اسلامی ایران با الگو قراردادن روش علوی توانسته است حکومت خود را بر اساس مبانی اسلامی و دینی به پیش ببرد. بر همین اساس رهبر انقلاب اسلامی آیت‌الله خامنه‌ای در چهلمین سالگرد پیروزی انقلاب، بیانیه‌ای صادر کردند که به گام دوم انقلاب معروف است. این بیانیه بیانگر طرحی برای گذر از وضع موجود به وضع مطلوب است. این پژوهش به روش توصیفی–تحلیلی، به بررسی اتفاقات عصر حضرت علی (ع) و توجه به فراز و نشیب انقلاب اسلامی ایران و حوادثی که در طی این سال‌ها بر ملت شریف ایران گذشته، صورت گرفته است. برایند ‌پژوهش آنکه؛ شناخت گذشته، ترویج علم، اوج مشارکت مردمی، اقتصاد مقاومتی و ایستادگی در برابر ظلم زورگویان و... از مؤلفه‌های حکومت علوی بوده است که در بیانیه‌ی گام دوم نیز به آنها توصیه و اشاره شده است. هرچند هنوز راه زیادی تا رسیدن به نقطه مطلوب مانده و نیازمند تلاش و کوشش است؛ اما با نگاهی گذرا در عملکرد 40 ساله‌ی حکومت اسلامی ایران نیز بسیاری از این مؤلفه‌ها مشهود است. https://www.misagh110.ir/article_234390.html انسان، موجودی اجتماعی است که برای بقای خویش لازم است با دیگران ارتباط برقرار کند؛ اما این ارتباط باید در چارچوب قوانینی باشد که خداوند متعال برای انسان تدوین نموده است. یکی از جنبه‌های ارتباط با دیگران، ارتباط با سایر اقوام و ملل است که خداوند متعال، برای این نوع روابط، اصولی را حاکم قرار داده است که لازم است در روابط بین الملل بدان توجه شود. از این‌رو لازم است که این اصول و مبانی، مورد بررسی قرار گیرد. در منابع اجتهاد برای روابط بین‌الملل، سه اصل عزت، مصلحت و حکمت بیان شده است که این نوشتار به روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای به بررسی مبانی فقهی این سه اصل در روابط بین‌الملل پرداخته است. در منابع فقهی برای تبیین این سه اصل، آیات و روایات بسیاری وجود دارد که به‌صراحت این سه اصل را معرفی می‌کند. در بین این اصول، اصل عزت از همه آنها مهم‌تر است؛ به‌گونه‌ای که اصل مصلحت و حکمت در راستای تأمین اصل عزت هستند. https://www.misagh110.ir/article_234398.html یکی از مسائل مهم در علوم اسلامی، مسئله عقل و عقل‌ورزی است و مشهور بین متعلّمین علوم اسلامی این بوده که منابع استخراج احکام اسلام، قرآن، روایات و عقل است؛ لکن در مکاتب اسلامی، در میزان بهره‌وری از هرکدام به‌خصوص عقل، محل بحث است که برخی آیات و روایات را اصل و عقل و تعقّل را در حداقل کاربرد در نظر می‌گیرند و برخی عقل را دارای کاربردی حداکثری می‌دانند؛ حال این سؤال مطرح است که حوزه‌های علمی، به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین مراجع تولید علوم اسلامی با رویکرد انقلابی، چه کارکردی را برای عقل متصور است؛ لذا نگارنده به جمع‌آوری اطلاعات به روش کتابخانه‌ای پرداخته و با روش توصیف و تحلیل محتوا، اطلاعات را تجزیه‌وتحلیل کرده و در جهت پاسخ به سؤال اصلی به یافته‌های ذیل دست یافته است: 1. عقل مورد استفاده در حوزه علوم اسلامی، عقلی معرفت‌شناسانه است؛ 2. عقل، کارکرد شناختی دارد؛ 3. کارکرد نگرشی عقل هم در عقل نظری است و هم عقل عملی؛ 4. در عقل نظری به‌صورت استقلالی، آلی و مبناسازانه نمود دارد؛ 5. در عقل عملی با توجه به عقل نظری، چهار نمود خارجی وجود دارد: حوزه آزاداندیش، حوزه گفتمان‌ساز، حوزه نظریه‌پرداز و حوزه نوآور. در نهایت می‌توان گفت که حوزه انقلابی برای عقل و عقل‌ورزی کارکردی حداکثری قائل است. https://www.misagh110.ir/article_234444.html این پژوهش به بررسی تطبیقی سیاست‌های مدیریت تورم در دو برهه حساس تاریخ معاصر ایران - دوران احمدشاه قاجار (۱۲۹۹-۱۳۳۲ ه.ش) و جنگ تحمیلی (۱۳۵۹-۱۳۶۷) - می‌پردازد تا الگوهای مدیریت اقتصادی در شرایط بحرانی را تحلیل کند. این مطالعه با روش تاریخی-تطبیقی و با استفاده از اسناد، مدارک و منابع کتابخانه‌ای انجام شده است. داده‌های تاریخی و اقتصادی هر دو دوره جمع‌آوری، طبقه‌بندی و مورد تحلیل قیاسی قرار گرفته‌اند. نتایج و یافته‌ها نشان می‌دهد که در دوره قاجار، ضعف حاکمیت مرکزی و مداخلات خارجی، همراه با عوامل طبیعی مانند خشکسالی، به بحران ارزاق و تورم شدید منجر شد. در دوران جنگ تحمیلی، علی‌رغم فشارهای اقتصادی و کاهش درآمدهای نفتی، سیاست‌های اقتصاد مقاومتی و تقویت تولید داخلی توانست تا حدی آثار تورمی را کنترل کند. مطالعه تطبیقی نشان می‌دهد که وجود ساختار مدیریتی منسجم، استقلال در تصمیم‌گیری‌های اقتصادی و اتخاذ سیاست‌های حمایتی هدفمند، نقش تعیین‌کننده‌ای در مدیریت تورم در شرایط بحرانی دارد. تجربه هر دو دوره بر اهمیت خودکفایی اقتصادی و کاهش وابستگی به منابع خارجی تأکید می‌کند. https://www.misagh110.ir/article_234446.html در این پژوهش از رابطه دین و سیاست در اندیشه سیاسی امام خمینی (ره) بحث می‌شود. پرسش اساسی آن است که رابطه دین و سیاست در منظومه فکری امام خمینی (ره) چیست؟ در پاسخ، این فرضیه، با شیوه تحقیقی و تحلیلی به آزمون گذاشته می‌شود که بر مبنای فکری ایشان دین و سیاست دارای پیوندی ماهوی، منطقی و ناگسستنی است و این دو مقوله نه‌تنها در تعارض با یکدیگر نیستند، بلکه مکمل یکدیگر بوده و نظام سیاسی اسلام نیز بر همین اساس استوار گردیده است. این پژوهش با استفاده از منابع مکتوب و مبانی اندیشه سیاسی امام (ره) استخراج و تحلیل گردیده است. در این چارچوب، نظریه پیوند دین و سیاست در اندیشه ایشان بررسی و در تقابل با نظریه‌های جدایی دین از سیاست بحث شده است. هدف و نوآوری عمده این پژوهش، تبیین دقیق مبانی نظری پیوند دین و سیاست در اندیشه امام خمینی (ره) است تا با شفاف‌سازی ابعاد مختلف این نظریه با دیدگاه‌های دیگر، نقاط افتراق و اشتراک آن‌ها را مشخص کرده و بر اصالت و کارآمدی دیدگاه امام تأکید نماید. نتیجه کلی تحقیق آن است که نظریه امام خمینی (ره) درباره رابطه دین و سیاست، نه‌تنها یک دیدگاه دینی معتبر، بلکه یک مبنای نظری مستحکم برای تبیین نظام سیاسی اسلامی به شمار می‌رود. https://www.misagh110.ir/article_233578.html جامعه اسلامی ایران در دوران جمهوری اسلامی، همواره مورد نفوذ بیگانگان به‌ویژه جبهه استکبار بوده است. نوین‌ترین نوع نفوذ، نفوذ شناختی می‌باشد. این نوع از نفوذ، در پی تغییر ارزش‌ها و نگرش‌های دینی و ملی حاکم در جامعه ایران از طریق ایجاد خلل در فکر و ذهن آحاد جامعه به منظور زدودن پایه‌های نظام جمهوری اسلامی از جمله تهی نمودن پشتوانه مردمی و اسلامی نظام جمهوری اسلامی و در نهایت فروپاشی آن نظام است. پژوهش حاضر با هدف احصاء شیوه‌های مقابله با نفوذ شناختی، این پرسش اساسی را مطرح نموده که کلان‌راهبردهای مقابله با نفوذ شناختی در جامعه اسلامی دوران جمهوری اسلامی ایران چه می‌باشد. مقاله پیش‌رو با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی، پس از گردآوری اطلاعات با روش کتابخانه‌ای به تجزیه و تحلیل اطلاعات پرداخته است. کلان‌راهبردهای مقابله با نفوذ شناختی شامل کلان‌راهبرد سد، جهاد تبیین و تقویتِ تعظیم شعائر اسلامی و ملّی می‌باشد. به کارگیری این کلان‌راهبردها از سویی نقش خنثی‌سازیِ نفوذ شناختی را برعهده داشته و از سوی دیگر، کمک به ایمن‌سازی جامعه اسلامی در مواجهه با آن نفوذ خواهند نمود. برنامه-هایی هم‌چون اجرای کامل شبکه ملی اطلاعات، جلوگیری از اجرای برنامه‌های بین‌المللی مرتبط با اهداف نظام سلطه در کشور، شبکه‌سازی و مردمی‌سازی، مجهز نمودن جامعه به سواد رسانه‌ای و تقویت ظرفیت‌های موجود در جامعه ایران مانند حب به ائمه اطهار8و نوروز در قالب آن کلان‌راهبردها تعریف می‌شود. https://www.misagh110.ir/article_236338.html در عصر تحولات شتابان فناوری و گسترش رسانه‌های دیجیتال، الگوهای حکمرانی فرهنگی و دینی با دگرگونی‌های عمیق مواجه‌اند. رسانه‌های نوین با ساختار شبکه‌ای، روایت‌محور و غیرمتمرکز خود، نظام‌های سنتی مرجعیت دینی و فرهنگی را به چالش کشیده و مناسبات قدرت، هدایت و مشروعیت را بازتعریف کرده‌اند. در این بستر، دولت اسلامی ناگزیر از بازاندیشی در سازوکارهای حکمرانی دینی است تا بتواند در عرصه دیجیتال، هویت و هدایت دینی را در قالبی نو سامان دهد. رسانه امروز صرفاً ابزار اطلاع‌رسانی نیست، بلکه به نهاد معنا‌ساز و مشروعیت‌بخش بدل شده است. ازاین‌رو، درک نسبت میان ولایت فقیه، نظریه امامت و ساختار رسانه‌ای معاصر برای تداوم مشروعیت دولت اسلامی ضرورت دارد. بدون بازمهندسی این نسبت، خطر فروکاست دین به امر فردی و گسست از هدایت ولایی در فضای مجازی افزایش می‌یابد. این پژوهش با رویکردی تمدنی می‌کوشد الگویی از حکمرانی دینی رسانه‌ای بر پایه‌ی مبانی ولایت فقیه و نظریه امامت ارائه دهد تا ضمن پاسخ‌گویی به اقتضائات فضای مجازی، زمینه‌ساز تحقق تمدن نوین اسلامی باشد. کارآمدی دولت تمدن‌ساز در عصر دیجیتال، در گرو بازتعریف رسانه به‌عنوان نهاد هدایت‌گر و طراحی سیاست‌های فرهنگی هوشمند است که پیوندی فعال میان هدایت ولایی و ساختار شبکه‌ای جامعه برقرار سازد. روش تحقیق، تحلیلی ـ اسنادی با بهره‌گیری از منابع دینی، نظریه‌های حکمرانی، و تجارب فرهنگی جمهوری اسلامی ایران است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که بازمهندسی حکمرانی دینی از طریق تلفیق راهبردهای تمدن‌ساز، ولایت رسانه‌ای، و مشارکت امت در تولید گفتمان ایمانی، می‌تواند ضمن بازآفرینی هویت دینی در فضای مجازی، زمینه‌ساز اقتدار نرم جمهوری اسلامی در سطح امت اسلامی باشد. https://www.misagh110.ir/article_236339.html این پژوهش به تحلیل گفتمانی و راهبردی تأثیرات انقلاب اسلامی ایران بر جنبش‌های مقاومت اسلامی، با تمرکز بر حزب‌الله لبنان و حماس فلسطین، می‌پردازد. مسئله اصلی تحقیق، بررسی نقش انقلاب اسلامی در شکل‌گیری و تقویت این جنبش‌ها در سه سطح گفتمانی، راهبردی-نظامی و سیاسی-بین‌المللی است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و از منابع معتبر تاریخی، اسناد بین‌المللی و سخنرانی‌های رهبران انقلاب استفاده شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد انقلاب اسلامی با احیای گفتمان مقاومت مبتنی بر اسلام انقلابی و مشروعیت‌زدایی از رژیم صهیونیستی، الهام‌بخش جنبش‌های مقاومت شد. در سطح راهبردی، حمایت‌های مالی، نظامی و آموزشی ایران به ارتقای توان عملیاتی حزب‌الله و حماس انجامید. در عرصه بین‌المللی نیز انقلاب اسلامی با ایجاد «محور مقاومت» و ارائه الگویی ضداستعماری، معادلات منطقه‌ای را دگرگون کرد. نتیجه تحقیق حاکی از آن است که انقلاب اسلامی نه‌تنها یک رویداد داخلی، بلکه عاملی کلیدی در تحولات خاورمیانه و نظام بین‌الملل بوده است. این انقلاب با تقویت گفتمان مقاومت و حمایت عملی از جنبش‌های آزادی‌بخش، میراثی ماندگار در مبارزه با استکبار جهانی ایجاد کرده است. https://www.misagh110.ir/article_236340.html حکمرانی، ناظر به کیفیت روابط میان دولت و شهروندان است؛ روابطی که باید بر پایه خدمت‌رسانی، اعتماد و عدالت شکل گیرد. اخلاق حکمرانی در تمدن نوین اسلامی، صرفاً یک نظام ارزشی تجویزی نیست، بلکه بنیان نرم‌افزاری شکل‌گیری و پایداری دولت اسلامی به شمار می‌آید. با توجه به چالش‌های نظری و عملی در تبیین الزامات اخلاقی حکمرانی، پژوهش حاضر درصدد است با رویکردی توصیفی–تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای، به شناسایی و تبیین مؤلفه‌های اخلاق حکمرانی ناظر به امور دولت بر اساس سیره نبوی و بیانات مقام معظم رهبری بپردازد. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که مؤلفه‌های بنیادین اخلاق حکمرانی در ساحت دولت را می‌توان در پنج محور اصلی خلاصه نمود: نگاه توحیدی در قانون‌گذاری، اهتمام به عدالت اجتماعی در سیاست‌گذاری‌ها، شفافیت در فرایند تصمیم‌گیری، مبارزه همه‌جانبه با فساد، و خردورزی در حکمرانی. این مؤلفه‌ها در مجموع، چارچوبی نظری برای استقرار دولت اخلاق‌مدار و زمینه‌ساز تحقق تمدن نوین اسلامی فراهم می‌سازند.